Για πολλούς μάνατζερ, αυτή η σιωπή στα meetings εκλαμβάνεται ως συναίνεση, συμφωνία και απόλυτη ευθυγράμμιση. Θεωρούν ότι αφού κανείς δεν απάντησε, όλοι συμφωνούν με το πλάνο και είναι έτοιμοι να το εκτελέσουν άμεσα.
Πόσες φορές έχετε βρεθεί σε μια αίθουσα συνεδριάσεων —ή σε μια κλήση στο Zoom— όπου ο leader παρουσιάζει μια νέα στρατηγική, ρωτάει «Έχει κανείς κάποια ένσταση ή απορία;» και η αίθουσα βυθίζεται στη σιωπή;
Οι υπάλληλοί σας φορούν συχνά «μάσκα» στον χώρο εργασίας και αυτό συμβαίνει όταν δεν αισθάνονται ψυχολογικά ασφαλείς. Οι leaders που αποτελούν σταθερά to παράδειγμα ειλικρίνειας, προτρέπουν για εποικοδομητικό διάλογο και χτίζουν εμπιστοσύνη. Δημιουργούν ομάδες, όπου οι άνθρωποι μπορούν να συνεισφέρουν 100% τις δυνατότητές τους και όχι απλώς να αποδίδουν.
Γιατί η Ομάδα σας Σωπαίνει στα Meetings και Πώς να Εξασφαλίσετε την Ψυχολογική Ασφάλεια στην Εργασία
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο επικίνδυνη. Στις περισσότερες εταιρικές κουλτούρες, η σιωπή δεν σημαίνει ότι η ομάδα πείστηκε και συμφώνησε. Σημαίνει ότι η ομάδα φοβάται. Σημαίνει ότι οι άνθρωποι έχουν μάθει πως το να εκφράσουν μια διαφωνία, να επισημάνουν ένα ρίσκο ή να αμφισβητήσουν μια ιδέα του leader, έχει μεγαλύτερο προσωπικό κόστος από το να σιωπήσουν απλά.
Το Κόστος της «Τεχνητής Αρμονίας»
Στο περίφημο μοντέλο των 5 Δυσλειτουργιών μιας Ομάδας (Patrick Lencioni), ο φόβος της σύγκρουσης κατέχει κεντρική θέση. Όταν σε μια ομάδα απουσιάζει η εμπιστοσύνη, τα μέλη της καταφεύγουν σε αυτό που ονομάζεται τεχνητή αρμονία (artificial harmony).
Η τεχνητή αρμονία είναι μια ψευδαίσθηση ειρήνης. Στα meetings επικρατεί χαμόγελο και καταφατικά νεύματα, αλλά μόλις η πόρτα κλείσει:
- Οι πραγματικές συζητήσεις γίνονται στους διαδρόμους και στο “καφέ”.
- Οι διαφωνίες εκδηλώνονται ως παθητική αντίσταση στην υλοποίηση του έργου.
- Τα λάθη που όλοι έβλεπαν να έρχονται, τελικά συμβαίνουν, κοστίζοντας στην επιχείρηση χρόνο και χρήμα.
- Όταν οι άνθρωποι δεν εκφράζουν την αλήθεια τους κατά τη διάρκεια της λήψης μιας απόφασης, δεν δεσμεύονται ποτέ πραγματικά για το αποτέλεσμά της.
Ψυχολογική Ασφάλεια: Το Θεμέλιο της Αλήθειας
Η καθηγήτρια του Harvard Business School, Amy Edmondson, εισήγαγε τον όρο Ψυχολογική Ασφάλεια (Psychological Safety). Πρόκειται για την πεποίθηση ότι κανείς δεν θα τιμωρηθεί, θα γελοιοποιηθεί ή θα περιθωριοποιηθεί επειδή εξέφρασε μια ιδέα, μια απορία, μια διαφωνία ή ένα λάθος.
Η Google, στο πλαίσιο της πολυετούς έρευνας Project Aristotle για το τι κάνει μια ομάδα εξαιρετικά αποδοτική, ανακάλυψε ότι η ψυχολογική ασφάλεια ήταν ο νούμερο ένα παράγοντας επιτυχίας —πολύ πιο σημαντικός από την εμπειρία ή το ατομικό IQ των μελών της.
Μια ομάδα που λέει την αλήθεια δεν γεννιέται τυχαία. Χτίζεται πάνω σε ένα περιβάλλον όπου η διαφωνία δεν θεωρείται έλλειψη σεβασμού, αλλά προσφορά στην ποιότητα της απόφασης.
Πώς να Μετατρέψετε τη Σιωπή στα Meetings σε Ειλικρινή Διάλογο
Αν είστε leader ή manager σε μια επιχείρηση, η ευθύνη για τη σιωπή της ομάδας σας βαρύνει πρωτίστως εσάς. Για να αλλάξετε την κουλτούρα και να ενθαρρύνετε την ειλικρίνεια, εφαρμόστε τις ακόλουθες στρατηγικές:
1. Αλλάξτε τον Τρόπο που Κάνετε τις Ερωτήσεις
Αντί για την κλασική (και παγίδα) ερώτηση «Συμφωνούν όλοι;» ή «Έχει κανείς αντίρρηση;», χρησιμοποιήστε ερωτήσεις που απαιτούν τη διαφωνία:
- «Ποιο είναι το μεγαλύτερο τυφλό σημείο σε αυτό το πλάνο που δεν βλέπω εγώ;»
- «Αν αυτό το εγχείρημα αποτύχει σε 6 μήνες, ποιος θα είναι ο λόγος;»
- «Ποιο κομμάτι αυτής της στρατηγικής σας ανησυχεί περισσότερο;»
2. Μιλήστε Τελευταίοι
Όταν ο leader εκφράζει την άποψή του πρώτος, αυτόματα θέτει το πλαίσιο. Τα μέλη της ομάδας (συνειδητά ή ασυνείδητα) θα προσαρμόσουν τις τοποθετήσεις τους για να ευθυγραμμιστούν με τον αρχηγό. Παρουσιάστε το πρόβλημα, ζητήστε τις απόψεις όλων των παρευρισκόμενων και τοποθετηθείτε στο τέλος.
3. Επιβραβεύστε τη Δυσάρεστη Αλήθεια
Όταν κάποιο μέλος της ομάδας τολμήσει να επισημάνει ένα σοβαρό λάθος ή να διαφωνήσει μαζί σας δημοσίως, η αντίδρασή σας θα καθορίσει το μέλλον της ομάδας.
Αν αμυνθείτε ή εκνευριστείτε, στέλνετε το μήνυμα: «Μη μιλάτε».
Αν πείτε: «Ευχαριστώ που το επισήμανες, είναι πολύ εύστοχη παρατήρηση και μας γλιτώνει από λάθος», δίνετε το πράσινο φως σε όλους να είναι ειλικρινείς.
4. Θεσπίστε τον ρόλο του «Δικηγόρου του Διαβόλου» (Red Teaming)
Σε σημαντικές αποφάσεις, αναθέστε επίσημα σε ένα ή δύο μέλη της ομάδας τον ρόλο να ασκήσουν σκληρή κριτική στο πλάνο. Όταν η κριτική γίνεται κομμάτι της επίσημης διαδικασίας (και όχι προσωπική πρωτοβουλία), ο φόβος της στοχοποίησης εξαφανίζεται.
Ανακαλύψτε τα 6 Tips για Αποτελεσματικά Meetings και Σταματήστε να Σπαταλάτε τον Χρόνο της Ομάδας Σας.
Συμπέρασμα – Ψυχολογική Ασφάλεια στην Εργασία
Η πραγματική ευθυγράμμιση και σύμπνοια δεν είναι η απουσία διαφωνίας. Είναι το αποτέλεσμα έντονης, υγιούς και ειλικρινούς συζήτησης.
Οι κορυφαίες ομάδες δεν φοβούνται τη σύγκρουση ιδεών· την αναζητούν. Την επόμενη φορά που θα επικρατήσει απόλυτη σιωπή στα meetings, μην συγχαρείτε τον εαυτό σας για την αποδοχή του πλάνου σας. Σταματήστε τη συνεδρίαση, κάντε τις σωστές ερωτήσεις και δείξτε στην ομάδα σας ότι η αλήθεια τους είναι πιο πολύτιμη από τη σιωπή τους.